مرگومیر فوکها، آلودگی نفتی، سرازیر شدن انواع پسماندهای شیمیایی و کاهش سطح آب خزر تنها بخشی از مشکلاتیاند که بزرگترین دریاچه جهان با آنها مواجه است
۲۱ مرداد در تقویم به نام روز ملی دریای خزر نامگذاری شده است؛ رویدادی که مانند بسیاری از مناسبتهای ملی دیگر، با بیتوجهی جمهوری اسلامی مواجه بوده و حتی نهادهایی مانند سازمان محیطزیست نیز به مشکلات متعدد این گنجینه طبیعی که در حال نابودی است، نیمنگاهی نمیاندازند.
مرور تصاویر دریای خزر که از گذشته تا امروز ثبت شدهاند، گواهی بر آن است که چطور بزرگترین دریاچه طبیعی جهان موردغفلت قرار گرفته و روزبهروز از سطح آب آن کاسته میشود. چنانچه به باور بسیاری از کارشناسان، بعید نیست که در آیندهای نهچندان دور، از این بزرگترین دریاچه جهان تنها بستری خشک و تفتیده باقی بماند.
در کنار کاهش تراز آب این دریاچه، مرگ فوکها و سایر جانداران دریایی، آلودگیهای نفتی، سرازیر شدن انواع پسماندهای شیمیایی و فاضلابهای صنعتی از دیگر مشکلاتیاند که دریاچه خزر در سالهای پس از انقلاب اسلامی با آنها مواجه بوده است.
مقامهای دولتی جمهوری اسلامی کاهش بارشها و خشکسالیهای اخیر را عامل اصلی خشکی پهنههای آبی ایران میدانند، اما کارشناسان محیطزیست تاکید کردهاند که مدیریت ناکارآمد منابع آبی، دخالتهای انسانی، ساختوساز، افزایش گازهای گلخانهای، ورود فاضلاب، سموم و کودهای شیمیایی و پسابها صنعتی و نیز آلودگیهای نفتی و شیرابهها نابودی و خشکی پهنههای آبی ایران را تسریع کردهاند.
کاهش سطح تراز آب و خطر خشکی خزر
خودداری روسیه از تامین حقابه دریای خزر از رود ولگا، دخالتهای انسانی و تغییرات اقلیمی وضعیت این پهنه آبی را بحرانیتر کرده است؛ به طوری که کارشناسان احتمال میدهند طی دو دهه آینده، دستکم یکچهارم این دریاچه خشک شود.
امید صدیقی، مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگیهای دریایی سازمان حفاظت محیطزیست، سال گذشته با استناد به گزارشهای کارشناسی، احتمال خشک شدن بخش زیادی از دریای خزر طی ۲۰ سال آینده را تایید کرد و گفت طبق یک پیشبینی بدبینانه، تراز آب دریاچه تا ۱۸ متر کاهش مییابد.
این مقام سازمان حفاظت محیطزیست با اذعان به اینکه کاهش تراز آب دریاچه خزر از سال ۱۳۷۳ آغاز شد، به خبرگزاری ایسنا گفت که تا یک سال قبل از آن، آب دریا آنقدر جلو آمده بود که ساحل و خانههای مردم زیر آب رفت، اما بین سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۵، تراز آب دریاچه در مجموع حدود ۳۰ سانتیمتر کاهش یافت.
مقامهای سازمان حفاظت محیطزیست وعده دادهاند که کاهش تراز آب دریای خزر را از طریق کنوانسیون تهران پیگیری کنند. با این حال تاکنون هیچ اقدام جدی در این زمینه انجام نشده است.
منبع : ایندیپندنت
گردآورنده : بهنام رجب زاده
