آب و هوا
بحران آلودگی هوا در ایران: فریاد خاموش بر زندگی مردم و بیکفایتی حکومت سرکوب
بحران آلودگی هوا در ایران دیگر یک مسئله مقطعی و زودگذر فصلی نیست؛ نشانهای از ناکارآمدی عمیق و فروپاشی مدیریت حکومت جمهوری اسلامی است. حکومتی که چهار دهه وعدهٔ دروغ ادارهٔ کشور را داده است، امروز حتی نمیتواند هوای پاک برای نفس کشیدن و آب و برق که نیاز و حق هر شهروندی است را تأمین کند. تعطیلی مکرر مدارس، دانشگاهها و ادارات در استانها و شهرهای بزرگ، زنگ خطر جدی است؛ نه فقط برای چند روز، بلکه این رویه برای هفتهها و ماهها ادامه دارد. این نتیجهی دههها بیتدبیری و بیمسئولیتی و بی کفایتی رژیم است.
• متاسفانه سالانه بیش از ۵۰ هزار نفر در ایران جان خود را به دلیل مواجهه با ذرات معلق ریز PM2.5 از دست میدهند.
• هزینه اقتصادی ناشی از مرگ و بیماری مرتبط با آلودگی هوا به میلیاردها دلار میرسد.
• بخش عمده آلودگی در تهران، اصفهان، اهواز، مشهد، لرستان و… مربوط به سوختهای آلاینده نیروگاهها، صنایع و خودروهای فرسوده است.
شهرها بدل به «کپسول دود» شدهاند؛
تهران آلودهترین شهر دنیا لقب گرفته است. هوایی سمی که نفس کشیدن را برای چند ده میلیون نفر خطرناک میکند.
• ناوگان حملونقل عمومی و خصوصی عمدتاً با وسایل نقلیه قدیمی فرسوده و استانداردهای پایین اداره میشوند. این در حالی است که در کشورهای پیشرفته دنیا امروزه از وسایل نقلیه برقی استفاده میشود.
تکرار تعطیلیها و هشدارهای کوتاه مدت نشان میدهد حکومت به جای اقدام ساختاری، بحران را با روشهای مقطعی «مدیریت» میکند.
بودجههای کلان صرف سرکوب و هزینههای امنیتی میشوند، اما برای محیطزیست و سلامت عمومی تقریباً هیچ کاری انجام نمیشود.
این یعنی «سلامت و رفاه مردم» پایینترین اولویت حکومتی است.
جنگلهای هیرکانی و خیلی از جنگلهای دیگر کشور آتش میگیرند، اما تجهیزات لازم برای خاموش کردن آتش را ندارند و باید تجهیزات از ترکیه بیاید و آتش را خاموش کند.
مسئولیتپذیری، شفافیت، نظارت علمی و مردمی در تصمیمگیریها جایی ندارند. صنایع، نیروگاهها و خودروسازان آلاینده هیچکدام پاسخگو نیستند. قوانین محیطزیستی اغلب اجرا نمیشوند و استانداردها به هیچوجه رعایت نمیشوند.
وقتی مردم مجبورند سالبهسال نفسشان را با ماسک و بستن پنجرهها بگیرند، وقتی دیگر نمیتوان به کودکان اجازه بازی در فضای باز داد، وقتی هزینههای سلامت سر به فلک میزند؛ اینها یعنی کشور دارد «زندگی» را از بخش بزرگی از جمعیت میگیرد.
بحران هوای آلوده، سلامت جسمی و روانی مردم را تهدید، و امید به آینده را کاهش داده است و همچنین اعتماد عمومی به حکومت را به شدت تضعیف کرده است. در کشور با سونامی سرطان روبرو هستیم که بخش زیادی از این سرطانها، دلیلش آلودگی هوا و مواد غذاهایی شیمیایی و غیر استاندارد است. وقتی حکومت حتی قادر نیست هوای پاک فراهم کند، توسعه، رفاه و عدالت اجتماعی در خطر جدی قرار دارد.
منابع :
• PubMed
• PMC
نویسنده : بهنام رجب زاده
Author : Behnam Rajabzadeh
