کاهش شدید صادرات نفت، محدودتر شدن مسیرهای دسترسی به ارز و سقوط ریال، فشار تازه‌ای بر اقتصاد ایران وارد کرده است؛ فشاری که به گفته کارشناسان، تنها درآمدهای دولت را هدف نگرفته و آثار آن از تولید و واردات تا قدرت خرید خانوارها گسترش یافته است.
رویترز به نقل از سه منبع ارشد جمهوری اسلامی گزارش داده است که اقدامات اخیر آمریکا توانایی تهران برای دسترسی به ارز خارجی و تامین مالی واردات را به میزان قابل توجهی کاهش داده است.
به گفته این منابع، شبکه‌هایی که جمهوری اسلامی سال‌ها برای دور زدن تحریم‌ها به آنها متکی بود نیز اکنون پرهزینه‌تر و محدودتر شده‌اند.
این فشارها در شرایطی تشدید شده که پس از شش ماه درگیری، هنوز نشانه‌ای از توافق میان تهران و واشنگتن دیده نمی‌شود.
آمریکا امیدوار است افزایش هزینه اقتصادی، رژیم ایران را در مذاکرات احتمالی آینده به امتیازدهی وادار کند؛ اما مقام‌های جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند که فشار بیشتر می‌تواند به تشدید رویارویی نظامی منجر شود.
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این فشار، کاهش شدید صادرات نفت ایران است. بر اساس داده‌های شرکت کپلر که رویترز به آن استناد کرده، بارگیری نفت خام ایران در ماه جاری به حدود ۲۶۰ هزار بشکه در روز رسیده؛ در حالی که این رقم یک سال پیش حدود ۱.۷ میلیون بشکه بود.
احمد علوی، اقتصاددان و استاد دانشگاه به دویچه وله می‌گوید: «این ارقام به معنای کاهش حدود ۸۵ درصدی حجم صادرات است و اگر چنین وضعیتی برای یک سال ادامه پیدا کند، ایران تنها از محل کاهش حجم صادرات ممکن است بین ۳۷ تا ۴۷ میلیارد دلار درآمد ناخالص ارزی بالقوه را از دست بدهد.»
به گفته او، مسئله فقط کاهش درآمد دولت نیست. کاهش درآمدهای نفتی به این معناست که دولت ارز کمتری برای واردات کالاهای اساسی، دارو، مواد اولیه و ماشین‌آلات خواهد داشت و بانک مرکزی نیز منابع کمتری برای مداخله در بازار ارز در اختیار خواهد داشت.
مهدی قدسی، کارشناس موسسه مطالعات اقتصاد بین‌المللی در وین نیز در گفت‌وگو با دویچه وله گفت که بخش بزرگی از تجارت ایران از مسیر دریا انجام می‌شد و جایگزین کردن آن با حمل‌ونقل زمینی و ریلی، به دلیل ظرفیت کمتر و هزینه بالاتر، نمی‌تواند به‌طور کامل این کاهش را جبران کند.
گزارشی از دانیال بابایانی
منبع : دویچه‌وله
گردآورنده : بهنام رجب زاده
